Radosna Niepodległość

Narodowe Święto Niepodległości to najważniejsze święto dla każdego kraju. W Polsce na przestrzeni dziesięcioleci nie zawsze było łatwo je czcić. W okresie międzywojennym trwały spory kiedy w ogóle powinno się je obchodzić. Później przyszedł czas, że zamiast świętowania odzyskanej wolności przyszło Polakom ponownie walczyć o niepodległość. Po wojnie, reżim komunistyczny ze względów propagandowych zastąpił listopadowe uroczystości lipcowymi obchodami rocznicy podpisania Manifestu PKWN. I przyszedł wreszcie długo oczekiwany rok 1989. Już bez obaw i zagrożenia możemy radośnie świętować 11 listopada.

Kiedy narodziła się II Rzeczpospolita?
Termin obchodów odzyskania niepodległości został wybrany dosyć arbitralnie. O ile bowiem 11 listopada 1918 roku dla mieszkańców  zachodniej Europy był dniem kapitulacji Niemiec i nastania upragnionego pokoju, o tyle dla Polaków stanowił on raczej początek niż kres zmagań o własne państwo. Walka z Niemcami w Wielkopolsce trwała aż do rozejmu w Trewirze w lutym 1919 roku. Polska wschodnia granica została ustanowiona dwa lata później, po podpisaniu traktatu pokojowego w Rydze, który kończył wojnę z Rosją Sowiecką.

Niepodległa Polska odrodziła się w listopadzie 1918 roku. W nocy z 6 na 7 listopada w Lublinie z inicjatywy piłsudczykowskiej konspiracji powstał Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej pod przewodnictwem Ignacego Daszyńskiego, przywódcy galicyjskich socjalistów.

Świętem uczyniono jednak dzień 11 listopada, kiedy to przybyłemu do Warszawy Józefowi Piłsudskiemu władzę nad wojskiem przekazała Rada Regencyjna. Znaczenie tej decyzji było niewielkie, polska armia wówczas dopiero się organizowała. Ważniejszy wydaje się 14 listopada, kiedy to w ręce Józefa Piłsudskiego trafiła również władza cywilna.

Ustawę ustanawiającą dzień 11 listopada świętem narodowym przyjęto dopiero w kwietniu 1937 roku ze względu na spory polityczne o to, kiedy należy obchodzić odzyskanie niepodległości. II Rzeczypospolita zdołała zaledwie dwa razy uroczyście obejść rocznicę swojej niepodległości. Nasza II Niepodległa przestała istnieć wraz z paktem Ribbentrop - Mołotow i tajnym protokółem dotyczącym podziału stref wpływów w Europie przez Rosję i Niemcy.

Święto bez świętowania
Szanse na świętowanie 11 listopada po zakończeniu wojny były zerowe, bowiem na okres terroru polskiego stalinizmu przypadło trzydziestolecie odzyskania niepodległości. W 1945 roku komunistyczne władze pozbawiły listopadową rocznicę należnej jej rangi święta państwowego. Odsądzały wówczas od czci i wiary całokształt dorobku dwudziestolecia międzywojennego poprzez oficjalną propagandę i szkolne programy. Przez ponad 40 lat jako Narodowe Święto Odrodzenia Polski obchodzono 22 lipca - rocznicę podpisania Manifestu PKWN.

Dopiero po październikowej odwilży 1956 r. złagodzono nieco stosunek do początków II Rzeczypospolitej. Za oficjalną czterdziestą rocznicę odzyskania niepodległości po okresie rozbiorów uznawano jednak 7 listopada, czyli datę powstania rządu Daszyńskiego. Spychało to polskie święto na drugi plan, tego dnia bowiem z dużym rozmachem obchodzono rocznicę wybuchu rewolucji bolszewickiej w Rosji. Nie inaczej było w 1968 r., choć wydarzenia z 1918 r. odzyskały częściowo swoją rangę. Były głosy, by przywrócić uroczyste obchody dnia 11 listopada, ale na to trzeba było jeszcze przeczekać rządy ekipy Gierka.

Przywrócenie Święta Niepodległości
70. rocznica listopadowych wydarzeń przypadła na okres niemal pełnej swobody badań i publikacji. 21 lutego 1989 roku komunistyczny Sejm IX kadencji przyjął ustawę o przywróceniu obchodów Narodowego Święta Niepodległości w dniu 11 listopada. Lewicowa tradycja i data 7 listopada bardzo szybko została wymazane z pamięci większości Polaków.

Gwałtowne tempo transformacji ustrojowej wkrótce odsunęło jednak na dalszy plan rocznicowe refleksje. Kolejne ekipy rządzące nie zrobiły zresztą nic by obchody 11 listopada były w naszym kraju czymś więcej niż tylko pasmem sztampowych przemówień i okolicznościowych apeli. Potencjału tkwiącego w listopadowym święcie nie wykorzystano dla jednoczenia Polaków, tak bardzo podzielonych jeżeli chodzi o czas i sposób w jaki narodziła się III Rzeczypospolita.

Radosna Niepodległość
Bierność polityków w inicjowaniu wspólnych, radosnych obchodów Święta Niepodległości spowodowała patriotyczne przedsięwzięcia oddolne. W 2002 roku w Krakowie Kazimierz Madej i Waldemar Domański - dyrektor kabaretu Loch Camelot zainicjowali nową formułę obchodów 11 listopada. Na zorganizowaną przez nich pod hasłem "Radosna Niepodległość" lekcję śpiewania pieśni patriotycznych przyszło pod arkady Sukiennic ponad tysiąc osób. Wydrukowane z pomocą Urzędu Marszałkowskiego 300 śpiewników rozeszło się w ciągu minuty. Po dwóch godzinach śpiewania nikt nie potrafił ukryć swojego wzruszenia.

Sądzę, że taka lekcja śpiewania pieśni patriotycznych przyjęłaby się w Zamościu. A i owszem - w Klubie Garnizonowym w Zamościu odbył się Konkurs Poezji i Pieśni Niepodległościowej (8 - 9.11. br.). Myślę jednak, że piękny byłby Koncert Galowy a później wspólne śpiewanie młodych i starszych mieszkańców miasta na Rynku Wielkim w Zamościu.

Czy będzie radośniej?
Rządy w naszym kraju po 1989 r. z patriotyzmu i przywiązania do tradycji uczyniły jeden z ważniejszych filarów swoich programów wyborczych. Organizowanie okazałych obchodów Powstania Warszawskiego bez wątpienia przyczynia się do jego nadal zasłużenie trwającej legendy i cieszy się ogromnym zainteresowaniem - warszawiaków i gości.

Zdaję sobie jednak sprawę, że nie jest łatwo zagospodarować tkwiącą w Polakach potrzebę wspólnego przeżywania narodowych rocznic. Ciągle jest w nas niczym nie uzasadniona obojętność do wielkich dat. Na szczęście zdecydowana większość podkreśla rolę Marszałka Józefa Piłsudskiego w odzyskaniu naszej Niepodległości. Nadal dla milionów Polaków pozostaje Piłsudski niedoścignionym autorytetem, których nam dzisiaj brakuje.

Możemy właśnie dziś potrzebujemy pozytywistycznej "pracy od podstaw", by odnaleźć w sobie szacunek i wagę dla tego dnia - 11 listopada 1918 r. Sądzę, że jesteśmy to winni naszym dziadkom i ojcom. Uszanujmy to święto a jednocześnie radujmy się nim, by nie stało się tylko tematem dzienników telewizyjnych z urzędu i obligatoryjnym świętem dla władz. Czy nie powinno być piękniej i radośniej? Jestem głęboko przekonana, że może. Mamy przecież Naszą Niepodległą i doceńmy ten fakt.

Zobacz podobne:
     W Święto Niepodległości oddali hołd wysiedlonym z Wysokiego / 2011-11-20
     Pojechali do Lwowa, by uczcić pamięć swoich patronów / 2011-11-18
     Biegali z okazji Święta Niepodległości / 2011-11-14
     Narodowe Święto Niepodległości w Krasnobrodzie / 2011-11-14
     Upamiętnili "premiera z Zamościa" / 2011-11-14
     Zamościanie świętowali 93. rocznicą odzyskania niepodległości / 2011-11-13
     Koncert "Do niepodległej Polski" / 2011-11-07
     Patriotyczne śpiewogranie / 2011-11-07
     Obchody Święta Niepodległości w Krasnobrodzie / 2011-11-06
     Uczczą 93. rocznicę odzyskania niepodległości oraz 70. rocznicę wysiedleń Wysokiego / 2011-11-06
     Święto Niepodległości we Lwowie / 2011-11-03
     Upamiętnią premiera z Zamościa / 2011-11-02
     Ogień Niepodległości zapłonie w Zamościu / 2011-11-02
     Koncert z okazji Święta Niepodległości / 2011-10-27
     Obchody 93. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości / 2011-10-16
     92. Rocznica Odzyskania Niepodległości / 2010-11-15
     Polskie drogi do wolności / 2010-11-10
     V Konkurs Poezji i Pieśni Niepodległościowej / 2010-11-08
     Koncert z okazji Święta Niepodległości / 2010-10-28
     Rozdawali flagi biało-czerwone / 2009-11-15

Warto przeczytać:

[do góry]