23 grudnia 2009 r. Sąd Rejonowy w Lublinie zarejestrował Fundację Centrum Wysiedlonych na Zamojszczyźnie. Od tego momentu Fundacja może już działać pełną parą. We wtorek w sali konferencyjnej Delegatury Lubelskiego Urzędu Wojewódzkiego w Zamościu odbyła się konferencja prasowa z udziałem władz Fundacji.

Jej prezes Ryszard Wichorowski na wstępie zaznaczył, że wszystkie działania Fundacji są ukierunkowane na upamiętnienie martyrologii Polski i Polaków w czasie II wojny światowej, ze szczególnym uwzględnieniem wysiedleń na ziemi zamojskiej. Ma to być niejako przeciwieństwo wobec działań, które w Niemczech prowadzi Erika Steinbach. Prezes podkreślił, że chodzi tu o pamięć przy jednoczesnym nawiązaniu do słynnego listu biskupów polskich do biskupów niemieckich, gdzie padły słowa "Przebaczamy i prosimy o przebaczenie". Zaapelował również o "wiedzę pomagającą w udokumentowaniu zbrodni na Narodzie Polskim dla przyszłych pokoleń", co ma zostać uporządkowane i ukazane już w wybudowanym Centrum. Prezes Wichorowski poinformował też, że Fundacja otrzymała poparcie ze strony wielu samorządów. Wyszczególnił tu zwłaszcza Skierbieszów - miejsce narodzenia obecnego prezydenta Niemiec Horsta Koehlera. Wójt gminy Skierbieszów, Mieczysław Bartoń, zadeklarował przy tym pomoc przy organizacji samego Centrum.

"To nie jest słomiany zapał" - zapewniał poseł Sławomir Zawiślak, który mówił też o poparciu, jakie inicjatywa budowy Centrum spotkała również ze strony ministra kultury Bogdana Zdrojewskiego. Jerzy Zacharow, członek Tymczasowego Komitetu Budowy Centrum Wysiedlonych na Zamojszczyźnie, przypomniał zaś, że wysiedlenia na Zamojszczyźnie były ewenementem na skalę europejską. W ich ramach między innymi odebrano rodzicom 30 tysięcy dzieci, aby je zgermanizować. Z wyraźnym rozgoryczeniem stwierdził też, że jak dotychczas znikome zainteresowanie sprawą przejawiają media ogólnopolskie. Opowiedział o sytuacji z 1 września ubiegłego roku na Westerplatte, gdzie pojechała delegacja Komitetu z nawiązującymi do jego działalności transparentami. Jak mówił Zacharow - "Polskie telewizje odwracały od nas kamery". Zostało też zaprezentowane logo Fundacji Centrum Wysiedlonych na Zamojszczyźnie. To litera "P" umieszczona w rombie. Jak powiedział rzecznik prasowy Fundacji Bogdan Łasocha, ten znak jest związany z przesiedleniami bezpośrednio, gdyż właśnie nim oznaczano transporty z Polakami.

Najszerzej o dalszych zamiarach Fundacji mówiła jej wiceprezes Maria Gmyz. "To są plany dotyczące pamięci historycznej, pojednania i pokazania prawdy światu. Powinniśmy brać przykład z narodu żydowskiego, który starannie dba o upamiętnianie swej martyrologii. Pomniki mamy, ale to za mało". Fundacja ma różne koncepcje, z których być może zostanie zrealizowanych nawet kilka. Między innymi myśli się o zbudowaniu w Zwierzyńcu, na terenie dawnego obozu przesiedleńczego, dwóch wież wartowniczych połączonych ze sobą drutem kolczastym. W Centrum miałyby być organizowane różne sympozja, akademie, wystawy i przedstawienia teatralne. Niedługo ma zacząć działać strona internetowa Fundacji. Spore zdziwienie wśród zebranych dziennikarzy wzbudziły słowa wiceprezes Gmyz, że Centrum mogłoby być wielofunkcyjne i posiadać nawet takie rzeczy, jak hotel czy boiska sportowo-rekreacyjne.

Mimo wszystko jednak plany Fundacji są dość niekonkretne. Nie wiadomo na przykład gdzie miałaby się znajdować siedziba Centrum Wysiedlonych na Zamojszczyźnie i jaki ostatecznie miałaby kształt. Co za tym idzie, nie wiadomo ile będzie potrzeba na to pieniędzy. "Mówienie o kwotach teraz wzbudzałoby negatywne emocje" - mówiła Maria Gmyz. Być może, natomiast wszyscy zebrani mieli wrażenie, że póki co na konferencji mówiło się o tym wszystkim chyba w ogóle za wcześnie. Organizatorzy zapowiedzieli kolejne tego typu spotkanie w marcu. Obyśmy wówczas mieli Państwu do przekazania więcej konkretów, bo sama idea na pewno jest warta realizacji.